ผีพุ่งไต้ มรดกโลกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของหัวหิน
พี่อยู่หัวหิน เคยเห็นผีมั้ย ? เป็นคำถามที่เราถูกถามมาจากน้อง ๆ และ พี่ ๆ ที่เป็นผู้จัดผีพุ่งไต้ในปีก่อน ๆ ครับ ซึ่งก็ถือเป็นคำถามที่ดูแปลกพอสมควรกับคำว่าผีที่หัวหินก่อนจะเฉลยออกมาว่า ที่หัวหินเราก็มีผีนะ “ผีพุ่งไต้”
ทุกวันที่ 12 เมษายน ของทุกปีกลุ่มเด็กห้าแยก และทุก ๆ คนที่มีส่วนเกี่ยวของ ก็จะเป็นหัวแรงในการจัดกิจกรรมผีพุ่งไต้ขึ้นมา เพื่อสืบสานวัฒนธรรมการละเล่นที่มีเฉพาะหัวหินให้คงอยู่ต่อไป ปีนี้ก็ถือว่าเป็นปีที่ 23 แล้วครับ
ย้อนกลับไปเมื่อปี 68 ทีมมาดิวัยรุ่นได้มีโอกาสบันทึกเรื่องราวผีพุ่งไต้จากปราชญ์ชาวบ้านอย่าง ครูอรุณ คงดี ผู้ที่ทำให้เราได้รู้ว่า จริง ๆ แล้ว ผีพุ่งไต้มีอะไรแอบแฝงเอาไว้มากกว่าแค่การละเล่นทั่วไป และยังทำให้เรารู้อีกว่า ‘ผีพุ่งไต้’ ไม่ใช่ ‘ผีพุ่งใต้’ อย่างที่เราเข้าใจมาโดยตลอดครับ
ครูอรุณเล่าว่า “สมัยก่อนหัวหินยังคงเป็นเมืองชายทะเล ที่อาชีพหลักของชาวบ้านก็คือ อาชีพประมง เมื่อเสร็จจากกิจกรรมอื่น ๆ ที่ทำขึ้นมาเพื่อเชื่อมความสัมพันธ์กันในหมู่บ้านแล้ว การเดินทางกลับบ้านช่วงดึกก็ค่อนข้างอันตรายผีพุ่งไต้เลยกลายเป็นกุศโลบายที่จะช่วยให้ทุก ๆ คนได้กลับบ้านกันอย่างปลอดภัย โดยการใช้ไต้จุดไฟแล้วนำทางไปเรื่อย จนเกิดแสงเป็นเส้นขึ้นมา เลยเป็นที่มาของผีพุ่งไต้” ครูอรุณ เล่าให้ทีมงานฟังแบบสบาย ๆ ราวกับเรื่องนี้เป็นส่วนหนึ่งของความทรงจำไปแล้ว
นอกจากนี้แล้วผีพุ่งไต้ยังมีเพลงที่ใช้ร้องกันในขบวนโดยเป็นการร้องคำสร้อยขึ้นมาด้วยคำว่า “เฮละโล่ สาระพา เฮโล เฮลา สาระพา เฮโล” แล้วจึงร้องแซวกันไปกันมา ของชาวบ้านที่อยู่ในขบวน โดยคำที่ใช้ก็จะเป็นคำที่ใช้ในชีวิตประจำวันอยู่แล้ว
เอ้า เฮละโล สาระพา
เฮโล เฮลา สาระพา เฮโล
พวกเราชุมชน เป็นคนหัวหิน
อย่าให้ใครหมิ่น หัวหินของเรา
เอ้า เฮละโล สาระพา
เฮโล เฮลา สาระพา เฮโล
ปีนี้ส้มซ่า ปีหน้าส้มโอ
ใครอยากมีผัว ไม่ต้องกลัวท้องโต
ใครอยากมีเมีย ไม่ต้องกลัวเมียด่า
ปีนี้เมียด่า ปีหน้าผัวตาย
ครูอรุณยังเล่าให้ฟังว่า “สมัยนั้น ผู้ชาย-ผู้หญิง จะได้เจอกันก็ต้องพึ่งงานพวกนี้แหละ ถึงจะได้ใกล้ชิด จับมือถือแขน โดยที่ผู้ใหญ่ไม่บ่น ไม่ว่า ผีพุ่งไต้ก็เลยเป็นเหมือนการเกี้ยวพาราสีของหนุ่ม-สาว ในสมัยนั้นไปโดยปริยาย” ครูอรุณเล่าให้เราฟังพร้อมเสียงหัวเราะอย่างสบายใจ
นอกจากนี้การวิ่งผีพุ่งไต้ยังเหมือนกับการเป็นคนนำความทุกข์ไปทิ้งทะเลของผู้คนในชุมชน โดยจะมีการสาดน้ำใส่ขบวนเมื่อมีการวิ่งผ่านหน้าบ้าน โดยมีความเชื่อว่า ผีพุ่งไต้จะช่วยนำพาความทุกข์ไปทิ้งที่ทะเล และ เตรียมเข้าสู่ปีใหม่ของไทยอย่างเป็นทางการ
Hyper Motion Photography
ปัจจุบัน “ผีพุ่งไต้” ได้ถูกบรรจุเป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ ของเมืองหัวหิน ถือเป็นอีกหนึ่งความภาคภูมิใจของชาวหัวหิน และ ทุก ๆ ท่านที่ร่วมกันผลักดันให้เกิดขึ้นครับ
ปีนี้ 12 เมษายน 2569 ถือเป็นอีกปีหนึ่งที่มีการจัดกิจกรรมผีพุ่งไต้ของเมืองหัวหิน โดยความพิเศษของปีนี้คือ มีการเปิดให้ประชาชนทั่วไปและ นักท่องเที่ยว เข้ามามีส่วนร่วมกับขบวนผีพุ่งไต้ ไม่ว่าจะเป็นการร่วมวิ่งไปในขบวน หรือ กิจกรรม “ฝากผ้าแดงตัวแทนความทุกข์ไปทิ้งทะเล”
Hyper Motion Photography
กิจกรรมจะจัดบริเวณ 5 แยก หมาชะงัก ผ่านไปหน้าโรงแรม Hilton ก่อนจะเข้าผ่านตลาดฉัตรไชย และวนกลับมาที่ศาลเจ้าแม่ทับทิม เพื่อนำความทุกข์ไปทิ้งที่ทะเล ก่อนจะนำไต้ไปดับที่วัดหัวหิน เป็นอันจบกิจกรรมครับ
Hyper Motion Photography
ใครมีโอกาสมาเที่ยวหัวหินในช่วงวันที่ 12 เมษายน อยากให้ลองมาสัมผัสประสบการณ์การร่วมวิ่งในขบวนผีพุ่งไต้สักครั้งครับ ว่าเป็นอย่างไร จะได้รับประสบการณ์ การท่องเที่ยวหัวหิน ที่แตกต่างจากที่เคยมีมาอย่างแน่นอนครับ
